Alcohol is behoorlijk verweven met onze bedrijfstak. Het ‘hoort’ bij de gezelligheid die wij als horeca met ons meebrengen. Het sociale aspect, de verbinding. Lekker lang tafelen met bij iedere gang een andere wijn. Voor een bijzondere gelegenheid die ene unieke fles uit de kelder kiezen.
Met een blikje in je hand op een festival dansen tot het licht wordt. Of in de kroeg iemand aan de andere kant van de bar een biertje aanbieden. Alcohol en gezelligheid zijn in onze cultuur bijna synoniemen geworden.
Gelukkig zijn we ons door de jaren heen ook gaan realiseren dat het te gek kan. We weten steeds beter wat alcohol met ons doet. Niet alleen op het moment zelf of de volgende ochtend, maar ook op langere termijn en bijvoorbeeld met de hersenen van jonge mensen. Het is inmiddels volkomen geaccepteerd om te zeggen dat je de BOB bent. Wat een briljante campagne is dat trouwens ooit geweest. BOB is inmiddels geen persoon meer, maar een functie. In restaurants hebben we zelfs BOB-arrangementen: wel genieten van wijn, maar in aangepaste hoeveelheden. Toch zou ik ervoor willen waken dat alcohol drinken een smet wordt.
Een flinke klodder mayonaise
Genieten van een glas wijn kun je wat mij betreft ook vergelijken met af en toe een frietje met een flinke klodder mayonaise. Met die zak chips die je opentrekt met het voornemen één handje te nemen en die vervolgens ineens leeg blijkt te zijn. Of die Snickers bij het tankstation die je niet kunt weerstaan. Niet alles wat we doen hoeft honderd procent gezond en verantwoord te zijn. Soms mag iets gewoon lekker zijn.
Alcohol is bovendien verweven met ons sociale leven. De jonge generatie gaat ‘een drankje doen’, ik zat vroeger ieder weekend in de kroeg. We ontmoeten elkaar onder het genot van een alcoholische versnapering. Soms geeft dat ene glas je nét het zetje om op iemand af te stappen en te vertellen dat je hem of haar leuk vindt. Soms maakt het de tranen los en durf je eindelijk te zeggen wat je ergens werkelijk van vindt. En soms krijg je er gewoon sneller de slappe lach van. Het is onderdeel van de beleving. Het geeft sfeer en, jawel, gezelligheid.
Tegelijkertijd krijgen we in het restaurant steeds vaker de vraag: hebben jullie ook een alcoholvrij arrangement? Daar hebben we lang mee geworsteld.
Want wat schenk je bij een zes- of achtgangenmenu als wijn geen optie is? We hebben van alles geprobeerd. Thee, mocktails, sappen, infusies. Creatief genoeg, maar eerlijk gezegd vonden we lang niet alles even lekker. Zes gangen lang verschillende sappen, kruiden, theeën en ijskoude drankjes drinken kan behoorlijk vermoeiend worden voor je smaakpapillen. En je maag. En ik zal vast geen geheim uit de verklappen: achter de schermen wordt zo'n alcoholvrij arrangement ook weleens vervloekt.
Het kost namelijk behoorlijk wat tijd en energie. Een wijnarrangement staat klaar. Fles open, juiste glas, schenken. Bovendien is wijn ontzettend leuk om aan tafel over te vertellen — voor zover de gast daar natuurlijk behoefte aan heeft. Een alcoholvrije pairing vraagt vaak veel meer voorbereiding, handelingen en ingrediënten als je het goed, verrassend en bijzonder wilt doen.
Wijn en eten zijn nu eenmaal een bijzonder goed huwelijk. Zuren kunnen een vet gerecht frisser laten smaken, tannines reageren met eiwitten en alcohol helpt aroma's over te brengen. Daarnaast kan alcohol de eetlust en onze smaakbeleving beïnvloeden. Dat is geen verkooppraatje om iedereen vooral aan het wijnarrangement te krijgen. Een goede wijn kan een gerecht simpelweg aanvullen en soms zelfs naar een hoger niveau tillen.
Maar meer is niet automatisch beter. Liever één geweldig glas wijn waar je werkelijk van geniet dan drie glazen middelmatige wijn omdat alcohol nu eenmaal bij het diner zou ‘horen’. Bewust drinken vind ik veel interessanter dan helemaal vóór of helemaal tégen alcohol zijn. En gelukkig is er ondertussen iets wezenlijks veranderd. De goede 0.0 producten rukken op.
Waar alcoholvrije wijn vroeger regelmatig smaakte alsof iemand druivensap een chic etiket had gegeven, worden er inmiddels serieus goede producten gemaakt. Er zijn steeds betere alcoholvrije wijnen, goede 0.0 bieren en zelfs alcoholvrije alternatieven voor gin en andere spirits. En dus ben ik ook overstag.
Sinds kort hebben we naast onze wijnkaart een alcoholvrije kaart. Een stuk beperkter, dat geef ik onmiddellijk toe. Onze wijnkelder heeft tenslotte een kleine voorsprong van een paar honderd jaar wijntraditie. Maar wat erop staat, zijn producten waar we achter staan en die aansluiten bij de smaken uit onze keuken.
Een volledig 0.0-spijsarrangement dat dezelfde gelaagdheid heeft als een goed wijn-spijsarrangement? Daar zijn we wat mij betreft nog niet helemaal. Maar het gat wordt snel kleiner. En misschien is dat uiteindelijk precies waar het om draait. Niet alcohol óf alcoholvrij. Niet goed óf fout. Maar kunnen kiezen voor iets dat lekker is en past bij het moment.
Want uiteindelijk moet een avond in een restaurant vooral één ding doen: je blij maken. Tijdens het aperitief, bij de laatste gang én wanneer je de volgende ochtend wakker wordt.
Dus: maakt alcoholvrij echt blij? Steeds vaker wel. En anders schenken we gewoon één heel goed glas.
DRINK MET MATE - NIX <18
Caroline Berends (48) is gastvrouw en tevens, samen met haar man Wilco (chef-kok), eigenaar van Restaurant & Boutique Hotel De Nederlanden in Vreeland. Berends heeft twee dochters (21 en 22) die het huis uit zijn en studeren. Sinds mei 2026 schrijft ze maandelijks een column voor De RestaurantKrant.
%20(5).png)
Fotografie: Wendy Bos
Altijd bij met De RestaurantKrant
Wil jij twee keer per week het laatste restaurantnieuws, trends, praktijkinzichten en de nieuwste interviews en achtergrondverhalen ontvangen? Schrijf je in en blijf scherp op wat er speelt in de branche.
