Paprikapoeder, kaneel en ketjap manis: dit gebruikt de Nederlander in de keuken

10 juli 2019 | Thijs Jacobs

Bij het opsommen van typisch Nederlands eten denken we vaak enkel aan de standaard producten stamppot, drop en kroketten. Die horen er zeker bij, maar er is zoveel meer dat de Nederlandse keuken te bieden heeft. Kijk maar eens in ons keukenkastje! Naast peper en zout hebben veel Nederlanders tegenwoordig ook standaard onder andere paprikapoeder (81,8%), kaneel (81,5%) en ketjap manis (78,0%) in de kast staan, zo blijkt uit onderzoek van PanelWizard in opdracht van maaltijdboxleverancier HelloFresh. De herkomst van deze producten gaat soms eeuwen terug, zijn afkomstig uit alle uithoeken van de wereld en inmiddels diep geworteld in onze eetcultuur. De Nederlandse keuken is dus veel rijker en diverser dan vaak gedacht wordt. 

De vier VOC-specerijen

“De Nederlandse eetcultuur is al eeuwenlang onderhevig aan invloeden uit diverse windstreken. In de VOC-tijd kwamen specerijen in grote hoeveelheden binnen en ze behoren tegenwoordig tot de algemene keukenkast-uitrusting”, aldus Charlotte Kleyn, culinair historica. Zo blijkt uit het onderzoek dat minstens de helft van de huishoudens de vier ‘VOC-specerijen’ (meestal) op de plank hebben staan; (zwarte) peper (90,4%), kaneel (81,5%), nootmuskaat/foelie (59,4%) en kruidnagel (52,1%). Kleyn: “Hollandse appeltaart, speculaas en ander zoet zijn ondenkbaar zonder kaneel. Ossenworst is geen ossenworst zonder foelie en denk eens aan de gekookte groente met geraspte nootmuskaat bij je oma.”

Katchop, ketjap, ketchup?

In de categorie sauzen, kruidenmengsels en smaakmakers staat de Oosterse smaakmaker ketjap manis (78,0%) bij menig Nederlands huishouden in de kast. Boven ketjap manis staan enkel mayonaise (88,0%) en ketchup (81,4%). Ketchup en ketjap zijn nauw met elkaar verbonden, zoals je in de naamgeving al kunt zien. Kleyn: “Het vroegste bekende Engelstalige recept voor ketchup is te vinden in een boek uit 1727 als ‘katchop’. De saus en het woord waren overgenomen van het Indonesische ‘kecap’ of ‘ketjap’, sojasaus. Kecap manis bestond toen ook al. Als gezoete sojasaus was dit de voorloper van ketchup.”

Een snufje zout en peper

Zout (58,9%) en peper (57,9%) zijn de meest gebruikte gedroogde kruiden en worden door veel Nederlanders minstens 4 keer per week toegevoegd aan de maaltijd. Daarnaast worden paprikapoeder (44,6%), Italiaanse/Provençaalse kruiden (42,8%) en knoflookpoeder (38,7%) het lekkerst bevonden. Paprikapoeder vind je onder andere terug in chips, goulash en chorizo, we kunnen niet meer zonder! “Voor paprikapoeder moesten we in Europa wachten op de ontdekking van Amerika. Het wordt gemaakt van gedroogde en/of gerookte langwerpige pepers die oorspronkelijk uit Centraal-Mexico komen. Een ander soort dan de paprika's die je zelf in de keuken gebruikt”, aldus Kleyn.

Kokkerellen met knoflook en kerrie

Verse knoflook (65,0%) is veruit de populairste verse smaakmaker, maar dit was lang niet altijd zo. Kleyn: “De geurende knol werd geassocieerd met een ‘boerenachtergrond’ en was dus absoluut niet chic. Pas met de komst van Indische Nederlanders en de opkomende populariteit van de Franse, Spaanse en Italiaanse keukens omarmden we hier de knoflook.” Kerriepoeder wordt de lekkerste gedroogde smaakmaker gevonden door ruim een derde (37,4%) van de Nederlanders en staat bij driekwart (74,8%) (meestal) in de kast. Maar wat is het precies? “Kerriepoeder is geen specerij als komijn of koriander, maar een specerijenmengsel. Ook is het niet, zoals veel mensen denken, afkomstig uit India, maar uit Engeland! De Engelsen leidden het af van de Indiase saus ‘curry’, maar dan in poedervorm, een kruidenmix van allerlei specerijen zoals koriander, komijn, zwarte peper, fenegriek, venkel, mosterdzaad en nootmuskaat. En natuurlijk kurkuma voor de gele kleur”, vervolgt Kleyn.


Traditionele en nieuwe smaakmakers

“Bij HelloFresh proberen we onze klanten constant kennis te laten maken met nieuwe gerechten, ingrediënten en smaken, dus we variëren ook graag met kruiden, specerijen en smaakmakers”, aldus Selma, receptontwikkelaar bij HelloFresh. “Hierbij komen de meer ‘traditionele’ smaakmakers terug, zoals bij populaire gerechten als romige soep met garnalen met paprikapoeder of het kruidige gehaktbrood met met nootmuskaat en mosterd. Maar we laten onze klanten ook vaak kennismaken met ‘nieuwe’ smaakmakers, bijvoorbeeld in de vlugge bami met kip met vijfkruiden - ook wel bekend als 5-spices - en kipfilet met groentestoof met ras el hanout. Regelmatig combineren we ook diverse en uiteenlopende smaakmakers, zoals de Indonesische roerbak met onder andere sojasaus en kerriepoeder. Stuk voor stuk gerechten die bij onze klanten in de smaak vallen en waarbij een hoofdrol is weggelegd voor de smaakmaker(s). Door deze afwisseling en variatie proberen we goed in te spelen op de hedendaagse Nederlandse eetcultuur en de rol die kruiden daarin spelen.”

Schrijf gratis in voor de nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de nieuwsbrief!

Overig nieuws

Interview Longread
Interview: tijd voor meer vrouwen in de sterrenkeuken?

Vrouwelijke koks zijn nog (te) dun gezaaid, maar de aanstormende talenten Tess de Groot en Femke Klaassen, die bij respectievelijk Aan de Poel en De Librije werken, hebben een glansrijke toekomst in het verschiet. Ik spreek ze in De Librije, het driesterrenrestaurant in Zwolle en bespreek hun ervari...

Events
Horecava 2021 gaat hybride

Horecava verrijkt haar 65e editie, die plaatsvindt van 11 – 14 januari 2021 in RAI Amsterdam, met een online programma. Het evenement zal in aangepaste vorm face-2-face, volgens de COVID-19 richtlijnen, én virtueel live zijn. De vakbeurs, die foodservice professionals al jaren met elkaa...

Awards
Beachclub Lekker uit Vrouwenpolder Beste Paviljoen van 2020

Donderdag 30 juli werden de jaarlijkse prijzen voor het Beste Paviljoen en het Schoonste Strand van Nederland uitgereikt. De prijs voor het Schoonste Strand van Nederland ging naar Ameland. En voor het eerst mocht de jury zelfs een tien toekennen voor de schoonheid van dit strand. Friesland had met ...

Opening
Sterrenzaak opent bistro: Bistro TWO in Roermond

Begin september mag de gezellige Limburgse stad, Roermond een nieuwe top bistro verwelkomen op de Roerkade. Waar de brasserie van het luxe Hotel Dux eerder gevestigd was, zal binnenkort een nieuwe wind, genaamd Bistro TWO, waaien. Bethany DeLong en Edwin Soumang, eigenaars van het met een Micheli...

Economie
McDonalds ziet omzet in 2019 verdriedubbelen

De omzet van McDonald’s bezorgservice McDelivery is in 2019 verdriedubbeld ten opzichte van 2018. Deze groei zet in 2020 verder door. Hiermee plukt McDonald’s de vruchten van haar strategie om in te spelen op de snelgroeiende bezorgmarkt. De uitrol van deze service is de afgelopen maa...

Bier
Opmerkelijk: aantal bierbrouwerijen in Nederland gestegen

Het aantal bierbrouwerijen in Nederland is opnieuw gestegen. Dit jaar kwamen er tot nu toe netto 13 brouwerijen bij. Opmerkelijke statistieken in deze tijd van corona. Volgens Bierista.nl is het hoogtepunt van de bierrevolutie bereikt. Vanaf nu zal het aantal bierbrouwerijen dalen, zo voorziet Alain...

Meer nieuws

Schrijf gratis in voor de nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de nieuwsbrief!

Lees Nu
Etiquette in de horeca
Nieuwsbrief ontvangen

Copyright 2020 - Uitgeverij PS

Uitgave door: